زنگ سیاه گندم

شاید بهتر باشه که اول یه تعریفی از بیماری داشته باشیم :

بیماری: هر گونه پروسه غیر عادی در گیاه که در اثر تحریکات مداوم به وجود بیاید و منجر به تغییراتی در فعالیت متابولیکی و سبب ظهور علائم گردد را می توان بیماری نامید .

پس  در واقع تفاوت عوامل بیماریزا با افات این است که به مداوم و دائم در ارتباط با گیاه هستند و مثلا"یک ویروس یک گیاه را نمی خورد و یا یک قارچ مواد مورد نیاز خود را جذب نمی کند در حالی که مثلا"یک کرم ساقه خوار یا یک شته گیاه را می خورد و بعد ان را رها می کند و می رود و به طور مداوم نیست .

بیماری های زراعی

Wheat Rusts زنگ گندم

زنگ سیاه گندم  Black Rust یا زنگ ساقه Stem Rust  یا زنگ الفی:

زنگ سیاه گندم از نظراهمیت در ایران بعد از زنگ زرد قرار می کیرد .یوردینیوسپور این زنگ حدود 3300 سال قبل کشف شدند. در ایران اولین بار توسط اسفندیاری در سال 1326 گزارش گردید .در تمام نقاط ایران وجود دارد.

عامل این بیماری Puccinia graminis f-sp.trtici است.این قارچ ماکروسیکل دو پایه است و گیاه زرشک  و ماهونیا  میزبان واسط زنگ سیاه گندم هستند.

یوردینیوسپورهایش بیضوی شکل  و خار دار و فندقی رنگ و تلیوسپورهایش دو حجره ای و در انتها گردو نوک تیز و پایه بلند دارند یوردینیوسپور نسبت به تلیوسپور دیواره نازک دارد و رنگ پذیر اند و تلیوسپورها دیوره ضخیم دارند و رنگ قهوه ای دارند و رنگ پذیر نیست.تلیوسپورها زمستان گذراند .

مراحل اسپرموگونیوم و اسیدیوم در روی میزبان واسط و بقیه مراحل(بازیدیا ویوردینیا و تلیا)  در روی گیاه اصلی(گندم)  است است و انچه که تکرار می شود در مرحله یوردیوم است . مرحله اسپرموگونی زنگ سیاه گندم عموما"از جوانه زدن بازیدیوسپور ها در بهار روی سطح فوقانی برگ زرشک  به صرت لکه های زرد ظاهر می شود. در داخل لکه ها اندام تیره رنگ کوزه ای شکلی به نام پیکنیوم (اسپرموگونیوم ) ظاهر می شود  بعد  از رشد کامل لکه از قسمت فوقانی دیواره اسپرموگونیوم هیفهای پذیرنده ظاهر می شود و اسپرماتی های زیادی همراه با یک قطره شهد از داخل اسپرموگونیوم خارج می شوند .ایپرموگونیوم ها بسته به فاکتور جنسی بازیدیوسپور ها که ممکن است مثبت یا منفی باشند روی برگ زرشک به وجود می ایند .حشرات به سمت این اسپرموگونیوم هخا جلب می شوند و سبب انتقال اسپرماتی منفی روی هیف پذیرنده مثبت و بر عکس می شوند و در نتیجه از امیزش بین اینها هیف دو هسته ای را تشکیل می دهند با به وجود امدن هیف دو هسته ای قارچ فعالیت خود را از سر گرفته و برجستگی های فنجانی شکلی به رنگ زرد نارنجی در سطح زیرین خود به وجود می اورد و به مرحله اسیدیوم می رود. درل داخل این اندامهای فنجانی شکل اسیدیوسپورهای دو هسته ای روی کنیدیوفور های کوتاه تشکیل می شوند و معمولا" از طریق باد به میزبان اصلی یعنی گندم حمل می گردند . بعد از جوانه زدن لوله های تندش تولید می نمایند که از راه روزنه ها به داخل برگ رخنه می کنند سپس در مدت کوتاهی حدود 10 روز تاولهلیی به رنگ قرمز اجری در ساقه , برگ و غلاف ظاهر می گردد

که به این مرحله یوردینیوم می گویند.در این مرحله اپیدرم روی تاولها پاره می شود و اسپور های تک سلولی دو هسته ای به نام یوردینیوسپور ازاد می شوند .که این مرحله از زنگ به فاصله 7-14 روز تکرار می شود و بدی ترتیب این بیماری از مزرعه ای به مزرعه دیگر انتقال پیدا می کند.و بعد قارچ با توجه به شرایط اب و و هوایی تغذیه ای به مرحله تلیا می رود .

کنترل بیماری های زنگ گندم

  1. استفاده از واریته مقاوم: برای تمام بیماری ها توصیه می شود اما برای بعضی از بیماری ها مثل همین بیماری راه دیگری نداریم چون از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نیست .ما نمی توانیم برای گندم که ارزش اقتصادی پایینی دارد  و جزءمحصولات ارزان قیمت است به فاصله هر 14 روز سمپاشی کنیم

 

  1. Multi cultivar
  2. حذف میزبانهای واسط مانند زرشک و ماهونیا ولی اگر ما همه زرشکهای دنیا رو نابود کنیم باز هم زنگ مهار نمی شود چون حرکت یوردینیوسپورها قاره ای ایست در کره زمین اگر جایی زمستان است در جای دیگر تابستان است .
  3. جلوگیری از مصرف زیاد کود ازته
  4. جلوگیری از تراکم کشت
  5. کنترل شیمیایی با:

گورد که 4 تا 5 بار در هر فصل مورد نیاز است که البته به صرفه اقتصادی نیست.و سموم سیستمیک مانند Triadimefone و... که یک یا دو بار به فاصله 1-3 هفته

ضد عفونی بذر با Triadimefone

 

مطابی که گفته شده از کتاب بیمارهای زراعی دکتر الهی نیا و یادداشتهایی است که من از سر کلاس استاد برداشتم.

/ 1 نظر / 261 بازدید
سحر

خیلی بدرد نخووره جمع کن بابا